Initieel beschreven door neuroloog Jean-Martin Charcot in het jaar 1868, is Multiple Sclerose (MS) een aandoening van hersenen en ruggenmerg met vele verschillende gezichten. Sinds de eerste beschrijvingen zijn er gelukkig wel grote stappen gemaakt in het vroegtijdig herkennen en behandelen van de ziekte, waarbij de vooruitzichten sterk zijn verbeterd. Door de verscheidenheid aan klachten is de behandeling dan ook maatwerk, waarbij iedere persoon een andere aanpak verdient.
MS is een aandoening die het centraal zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) treft. De precieze oorzaak is vooralsnog ongekend, maar er zijn verschillende risicofactoren beschreven. Er lijkt een mengeling te bestaan van genetische en omgevingsfactoren die in combinatie al dan niet tot de ziekte leiden. Voorbeelden van omgevingsfactoren zijn:
- Vitamine D-deficiëntie
- Obesitas
- Roken
- Infectie met het Epstein-Barr virus (EBV), verantwoordelijk voor klierkoorts
Ook werd gezien dat de breedtegraad (woonplaats/afkomst) een rol speelt, waarbij de kans op MS stijgt hoe verder men van de evenaar verwijderd is (er leven bijvoorbeeld tweemaal meer mensen met MS in Noorwegen als men dit vergelijkt met België).
Bij MS is er een immuunreactie tegen lichaamseigen myeline, die nodig is voor de zenuwgeleiding. Vergelijk het met de isolatie rond een elektrische kabel, waarbij de geleiding vertraagt bij aantasting. Deze ontstekingsreactie zorgt uiteindelijk voor schade aan dit myeline en de omgeving, wat uiteindelijk leidt tot verschillende neurologische symptomen.
De klachten die ontstaan bij MS zijn zeer gevarieerd en afhankelijk van het aangetaste gebied. Klassieke symptomen zijn onder meer:
Afhankelijk van de ziektefase zijn er nog andere symptomen mogelijk. In de progressieve fase worden vaker gezien:
De meest gekende vorm gepaard met 'opstoten' waarbij er neurologische schade en symptomen optreden met nadien herstel.
Na een bepaalde ziekteduur kan relapsing-remitting type MS zich verderzetten naar secundair-progressieve. Hierbij zien we een verslechtering van bepaalde symptomen (gangmoeilijkheden, cognitie, blaasproblemen) ondanks het gebrek aan duidelijke 'opstoten'. Er is een gestage progressie door een aftakelingsproces van de hersenen
Een minder frequente vorm waarbij men van bij het begin van de ziekte een progressief verloop heeft zonder duidelijke opstoten.
Bij een mogelijke presentatie van MS gaat jouw neuroloog steeds goed luisteren naar het verhaal. Er wordt gepeild naar mogelijke eerdere neurologische symptomen die onder de radar zouden kunnen zijn gebleven met ook het bekijken van algemene klachten zoals vermoeidheid, duizeligheid en psychische symptomen. Na het in kaart brengen van het verhaal met ook nazicht van risicofactoren en familiale voorgeschiedenis wordt er een nauwkeurig fysiek neurologisch onderzoek gedaan om mogelijke neurologische schade op te sporen.
MS heeft veel ziektes die sterk erop kunnen lijken, zowel qua symptomen als MRI-beelden. Het nauwkeurig uitsluiten van andere ziektes is dan ook een element dat steeds dient te gebeuren
MRI (magnetische resonantie) van hersenen en ruggenmerg. Er wordt hierbij gekeken als er letsels/'vlekjes' zijn in de witte stof van de hersenen, daar waar de concentratie van myeline het hoogste is. Verder kijkt men ook actieve ontsteking na met contrast. MS tast bepaalde voorkeursgebieden aan in de hersenen, die zichtbaar zijn op scan.
Lumbaalpunctie/'ruggenprik': het vocht die rond hersenen en ruggenmerg loopt wordt onderzocht op een mogelijke ontstekingsreactie, wat een aanvullend bewijs kan zijn in bepaalde omstandigheden voor de ziekte.
Geëvoqueerde potentialen/EP: klassiek kan men de oogzenuw, maar ook de gevoelsbanen en de motorische banen uitmeten. Een vertraging op het traject kan optreden bij MS.
Er is het laatste decennium een revolutie ontstaan in het landschap van de behandeling van MS. Natuurlijk is niet alles louter medicatie en dient men ook rekening te houden met:
De huidige medicatie is erop gericht om het aantal opstoten van de ziekte te verminderen en zo neurologische schade zoveel mogelijk te proberen voorkomen. Elke therapie heeft zijn eigen efficiëntie of werking, met ook zijn unieke mogelijke bijwerkingen. De keuze van therapie wordt steeds gemaakt in overleg tussen de patiënt en de neuroloog, gestuurd onder meer door ernst van de ziekte, andere onderliggende aandoeningen en mogelijke bijwerkingen die hinderlijk kunnen zijn. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een behandeling van de 'eerste lijn' en van de 'tweede lijn'. De eerste lijn omvat therapieën die minder efficiënt zijn, maar ook over het algemeen minder bijwerkingen hebben. Voorbeelden hiervan zijn:
In de tweede lijn bevinden zich efficiëntere producten, doch met risico op meer bijwerkingen.
Voorbeelden hier zijn:
Indien er geen goede werking is van de klassieke behandelingen, bestaan er nog andere therapieën die gerekend worden tot de 'derde lijn'. Een voorbeeld hiervan is een stamceltransplantatie, maar het gebeurt slechts zeer zelden dat de ziekte niet onder controle geraakt met de eerder vermelde therapieën.
Uiteraard wordt er steeds ook gekeken naar andere onderliggende symptomen zoals bijvoorbeeld spasticiteit, dysfunctie van de blaas en vermoeidheid. Elk van deze symptomen heeft zijn eigen aanpak, waarbij er ook wordt samengewerkt met andere specialisten (de uroloog, de fysisch geneesheer, de internist...) en er zo nodig medicatie wordt gestart. Ook het vroeg betrekken van een kinesitherapeut, zo nodig een psycholoog en een multidisciplinaire samenwerking van het team rond de persoon zijn zeer belangrijk.
Binnen AZ Zeno in Knokke-Heist, Blankenberge en Maldegem behandelen we volwassenen met MS en andere neuro-inflammatoire aandoeningen in de volledige breedte. Ook beschikken wij over een state-of-the-art moderne revalidatiezaal waar ambulante revalidatie onder begeleiding van een ervaren fysisch geneesheer, kinesitherapeut, ergotherapeut en logopedist steeds mogelijk is. We streven hierbij naar een multidisciplinariteit met gezamenlijk overleg.
Wij viseren een snelle en efficiënte diagnosestelling waarbij de patiënt steeds centraal wordt gesteld in het traject. Een nauwkeurige opvolging met lage drempel voor contact bij problemen zijn een speerpunt van de dienst, waarbij er een spoedige mogelijkheid is tot het verrichten van bloedonderzoek, EP, MRI en zo nodig consulten bij andere specialisten.
Binnen het AZ Zeno is Dr. Jens Devogelaere aangesteld als MS-expert voor onze MS consultatie/poli; maak gerust een afspraak via Centrale Inning AZ Zeno: 050 535 030 (vanuit Nederland 0032 50 535 030). Binnen AZ Zeno zijn 6 ervaren neurologen werkzaam, die jou als MS-patiënt buiten werktijden, ook via onze spoeddienst, kunnen opvangen en behandelen.