“Ik wil nog méér doen voor mensen die kanker hebben”

Waarom is integratieve geneeskunde zo waardevol?

Als arts wilde ik de grenzen van kankerbehandelingen mee helpen verleggen, nog méér doen voor mensen die de ziekte hebben – en dat bleek ook te kunnen. De essentie van integratieve geneeskunde is dat de klassieke behandeling wordt aangevuld met complementaire zorgen en levensstijlaanpassingen. Ze gaan alle drie hand in hand. Heel belangrijk: dit is geen alternatieve geneeskunde. De kankerbehandelingen die we nu kennen – chemotherapie, immunotherapie, operatieve ingrepen, … – blijven absoluut de belangrijkste basis bij de behandeling van kanker. Maar veel van de klassieke therapieën zijn zwaar. En het is niet omdat de ziekte verdwenen is, dat je daarom meteen terug recht kunt geraken. Dus door ook zachtere therapieën aan te bieden en (kleine) veranderingen in het dagelijks leven te helpen invoeren, willen we de uitkomst voor de mens achter de patiënt verbeteren. Daar gaat het vooral om: niet enkel de ziekte aanpakken, maar ervoor zorgen dat mensen in hun totaliteit beter worden.

Welke aanvullende therapieën bestaan er?

Heel veel therapieën sluiten mooi aan op de klassieke geneeskunde. Zo is er acupunctuur, yoga, tai chi, muziektherapie, kunsttherapie, gelaatsverzorging, massage, … De voorwaarde is dat – voor zoveel als mogelijk – bewezen is dat de therapie niet schadelijk is voor de gezondheid. Naar gezichtsmassages is bijvoorbeeld nog onvoldoende onderzoek gebeurd, maar we kunnen ervan uitgaan dat het niemand zal schaden – integendeel, het doet voor velen net deugd.

Dragen aanvullende therapieën ook bij aan het herstel?

Absoluut! Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de bloeddruk, de suikerspiegel én het stresshormoon cortisol allemaal verlagen bij mensen die aan yoga doen. Ook is er een positief effect op vermoeidheid, angstgevoelens en levenskwaliteit. Een recente studie bij patiënten die tai chi uitoefenen, toonde aan dat er na twaalf weken meer eiwitten door hun lichaam werden aangemaakt die belangrijk zijn voor het immuunsysteem, energie en metabolisme. Acupunctuur kan dan weer wonderen doen tegen bijwerkingen als misselijkheid.

Welke effecten hebben levensstijlaanpassingen op de gezondheid?

Bij het herzien van de levensstijl kijken we vooral naar gezonde voeding en beweging. Uit een studie van de New England Journal of Medicine blijkt dat bewegen een even grote overlevingswinst heeft als bepaalde chemotherapieën – wel 7% meer. We zien ook minder herval bij mensen die meer bewegen, bijvoorbeeld bij patiënten met borstkanker, maar zeker ook bij andere varianten van de ziekte. Hoeveel beweging nodig is? Hoe meer je beweegt, hoe meer effect. Het hoeven niet meteen 10.000 stappen per dag te zijn – wie van 1.000 naar 3.000 stappen stijgt, boekt ook al winst.

Hoe helpt gezonde voeding bij het herstel?

Mensen beseffen niet altijd hoé belangrijk dat precies is. Er is bijvoorbeeld een sterke link tussen ongezonde voeding en darmkanker. Vooral bewerkt vlees is een boosdoener, waarvan het regelmatig eten 16% meer kans geeft op de ziekte. Daarom raad ik aan om zoveel mogelijk biologische en plant based voeding te eten. En vooral: zorg voor veel variatie – mik gerust op 30 varianten groente, fruit, noten en zaden per week. Waarom? Voeding heeft een invloed op je microbioom: de bacteriën die in je darmen leven. De darm is als het ware een school waarin nieuwe witte bloedcellen getraind worden. Door gevarieerd te eten, bevatten je darmen meer bacteriën en wordt je immuunstysteem beter getraind. Zo weet het goed waartegen het moeten vechten. Ook tijdens bepaalde behandelingen is dat belangrijk, want als je microbioom gezond is, kan immuuntherapie bijvoorbeeld nog beter zijn werk doen.

Hoe zorg je ervoor dat patiënten daarin de juiste keuzes maken?

Tussen 30 à 70 procent van de patiënten gebruikt uit zichzelf een vorm van aanvullende therapie, denk maar aan acupunctuur, vitamines en beweging. Dat kan zeker een meerwaarde bieden, maar niet alles is zonder risico: gember heeft bijvoorbeeld een bloedverdunnend effect en kruiden als kurkuma werken de chemo rechtstreeks tegen. Het is dus heel belangrijk om je als patiënt te laten omringen door medisch experten, als gidsen doorheen het behandelplan. Zo kunnen mensen hun eigen genezings- en herstelproces in handen nemen, zonder iets schadelijks te doen. Om dat waar te maken, lanceren wij binnenkort het integratief oncologisch traject (IOT) waarvoor iedereen welkom is.

Wat houdt het traject precies in?

Wie de voorkeur geeft aan een integratief traject, krijgt al van bij het begin voedings- en bewegingsadvies. Die begeleiding loopt door tijdens de behandeling zelf, waarbij de patiënt ook nog eens ondersteund wordt met acht sessies aan complementaire therapieën. Die zetten we in om mensen extra te soigneren en hun symptomen te verzachten, zodat ze hun therapie beter volhouden. Nadien volgt er nog een revalidatieprogramma van twaalf weken met wekelijks twee uur fysieke training in de oefenzaal en een uur tai chi. Tijdens en na het hele traject kan de patiënt extra ondersteund worden met bijvoorbeeld zinzorg. Uit studies is gebleken dat bewust bezig zijn met zingeving, doelen en existentiële zaken een positieve mindset creërt, wat dan weer een gewenst effect heeft op het verdere herstel. Maar dat is helemaal vrij te kiezen – de patiënt heeft zelf het heft in handen, wij zijn er enkel om tools aan te reiken.

Zijn er in elk stadium mogelijkheden binnen integratieve oncologie?

Vast en zeker – een patiënt is in mijn ogen nooit ‘uitbehandeld’. Het kan zijn dat de klassieke therapie op een bepaald moment niet meer zinvol is, maar dan kun je nog steeds kiezen voor pijnstilling, massage, wikkeltherapie, … Dat heet best supportive care, iets wat niet onderschat mag worden. Een studie van de New England Journal of Medicine, afgenomen bij longkankerpatiënten in een vergevorderd ziektestadium, toonde aan dat de mensen die tot op het einde chemo kregen minder lang leefden dan de mensen die vroeger stopten met de klassieke therapie en kozen voor ondersteunende zorgen. Dat komt omdat chemo ook werkt op de goede cellen, de weerstand onderuithaalt en spiermassa en kracht afbreekt, terwijl complementaire zorgen net weer wat meer kracht geven.

Hoe kunnen patiënten instappen in het traject?

Wie interesse heeft, kan nu al contact opnemen en instappen. Bij de Stichting Tegen Kanker is er een aanvraag ingediend om volledige terugbetaling te krijgen voor het IOT. Tot dan zijn er zeker opties: sessies bij oncodiëtisten en oncopsychologen zijn sowieso terugbetaald, oncorevalidatie deels. Bij Warm nest kan daarnaast iedereen die met kanker wordt geconfronteerd groepssessies yoga, tai chi en veel meer volgen aan een zeer voordelig tarief. Ook via Pluszorg van AZ Zeno kunnen we onder meer acupunctuur, tai chi, yoga en massage voorzien. Voor elke persoon is er een passende, ondersteunende therapie – volgens de eigen wensen, interesses en noden.

Meer info? Maak een afspraak met dr. Jeurissen via het onthaal van AZ Zeno: +32 (0)50 535 000 of info@azzeno.be

Wat zijn complementaire therapieën?

Complementaire therapie vult de klassieke therapie aan. Het is een uitbreiding van de behandeling, specifiek om het welzijn van de patiënt te verbeteren. Denk maar aan:

• Acupunctuur
• Yoga
• Tai chi
• Muziektherapie
• Kunsttherapie
• Gelaatsverzorging
• Massage
• …